Πέμπτη, 30 Δεκεμβρίου 2010

Παραθετικά επιρρημάτων (Λατινικά)

Επιρρήματα που σχηματίζουν παραθετικά στη λατινική είναι προπάντων όσα παράγονται από επίθετα και ακόμη μερικά που έχουν τοπική ή χρονική σημασία.
     Η λατινική όπως και η ελληνική έχει τρεις βαθμούς και για τα παραθετικά των επιρρημάτων:  α) θετικό,   β) συγκριτικό,   γ) υπερθετικό.

Για να σχηματίσουμε τους βαθμούς ενός επιρρήματος που παράγεται από επίθετο 2ης κλίσης ενεργούμε ως εξής: από το επίθετο παίρνουμε τη γενική του ενικού του αρσενικού, αφαιρούμε την κατάληξη – i  και προσθέτουμε την κατάληξη e για το θετικό, την κατάληξη ius για το συγκριτικό και την κατάληξη issime για τον υπερθετικό, π.χ.

ΕΠΙΘΕΤΟ
                              ΕΠΙΡΡΗΜΑ
                 ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
clarus – a – um
(clar – i)
clar – e
clar - ius
clar – issime
longus – a – um
(long – i)
long – e
long – ius
long – issime








Για να σχηματίσουμε τους βαθμούς ενός επιρρήματος που παράγεται από επίθετο 3ης κλίσης ενεργούμε ως εξής: από το επίθετο παίρνουμε τη γενική του ενικού του αρσενικού, αφαιρούμε την κατάληξη – is  και προσθέτουμε την κατάληξη iter για το θετικό, την κατάληξη ius για το συγκριτικό και την κατάληξη issime για τον υπερθετικό, π.χ.

   ΕΠΙΘΕΤΟ    
                              ΕΠΙΡΡΗΜΑ
               ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
gravis – is – e
(grav – is)
grav – iter
grav - ius
grav – issime
brevis – is – e
(brev – is)
brev – iter
brev – ius
brev – issime







Διαφορετικός σχηματισμός παραθετικών
    
Τα έξι (6) επίθετα που λήγουν σε – ilis (facilis, dificillis, similis, dissimilis, humilis και gracilis και σχηματίζουν τον υπερθετικό βαθμό του επιθέτου με την κατάληξη – limus (- a  - um) στο θέμα τους, σχηματίζουν ανάλογα και τον υπερθετικό του επιρρήματος. Δηλαδή:
ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
facile
facilius 
facillime
difficiliter
dificilius
dificillime
similiter
similius
simillime
dissimiliter
dissimilius
dissimillime
humiliter
humilius
humillime
graciliter
gracilius
gracillime

Όσα επιρρήματα προέρχονται από επίθετα της 2ης ή της 3ης κλίσης που λήγουν σε – er σχηματίζουν τον υπερθετικό βαθμό του επιρρήματος – ανάλογα μ’ αυτόν του επιθέτου – σε – rime που προστίθεται στην ονομαστική του ενικού του αρσενικού, π.χ.


ΕΠΙΘΕΤΟ
ΕΠΙΡΡΗΜΑ
ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
β΄ κλιση
pulcher
pulchra
pulchrum

pulchre

pulchrius
pulcherrime
γ΄ κλιση
acer
acris
acre
acriter
acrius
acerrime

 Τα επίθετα που λήγουν σε – dicus, - volus, ficus (που έχουν δηλαδή ως δεύτερο συνθετικό τα ρήματα dico, volo, facio) σχηματίζουν τα παραθετικά των επιρρημάτων τους με τις καταλήξεις: θετ: - e   συγκρ: – entius και υπερθ: – entissime, δηλαδή:

ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
maledice
maledicentius
maledicentissime
mafnifice
magnificentius
magnificentissime

 Τα επίθετα που λήγουν σε – ens – entis,  - ans – antis, - ers – ertis σχηματίζουν τον συγκριτικό βαθμό με την κατάληξη – er, δηλαδή:

ΕΠΙΘΕΤΟ
                                 ΕΠΙΡΡΗΜΑ
ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
prudens
(prudent – is)
prudent – er
prudentius
prudentissime
amans
(amant – is)
amant – er
amantius
amantissime


Aνώμαλα παραθετικά
Ανωμαλία στο σχηματισμό του θετικού βαθμού του επιρρήματος παρουσιάζουν τα επίθετα bonusaum, facilisise, και durusaum. Δηλαδή:

ΕΠΙΘΕΤΟ
                              ΕΠΙΡΡΗΜΑ
ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
bonus – a – um
bene
melius
optime
facilis – is – e
facile
facilius
facillime
durus – a – um
dure κ΄ duriter
durius
durissime

Ανωμαλία στο σχηματισμό παρουσιάζουν επίσης και τα ακόλουθα επιρρήματα που δεν προέρχονται από επίθετα και σχηματίζουν τους τρεις βαθμούς ως εξής:

                                        ΕΠΙΡΡΗΜΑ
ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
non multum  ή paulum multum
minus
minime
magnopere  ή  magno opere
magis
maxime
prope
propius
proxime
diu
diutius
diutissime
saepe
saepius
saepissime
post
posterius
postremo  κ΄ postremum
(prae)
prius
primum  κ΄  primo
satis
satius
     ---------
male
peius
pessime
multum
plus
plurimum
   -------
deterius
deterimme
   -------
ocius
ocissime
   -------
potius
potissimum
merito
  ------
meritissimo
nuper
  ------
nuperrime
secus
secius
  ------

4 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

ειμαι φιλολογος απ'το 1989 διδασκοντας σε φροντιστηρια ανελλιπως συνεπως γνωριζω πολυ καλα οπως σιγουρα κι'εσεις πως ποτε κ πουθενα δεν υφισταται το (post) ως θετικος του posterius,και ειμαι σιγουρη πως δεν θα αφησετε ενα τετοιο λαθος να προκαλεσει διαφορα επικριτικα σχολια ως προς την εγκυροτητα του φροντιστηριου σας!

Δημήτρης είπε...

Δείτε λίγο παρακαλώ: ΨΗΦΙΑΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ
ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΛΑΤΙΝΙΚΩΝ


Ανώνυμος είπε...

ευχαριστώ πολύ αλλά το λεξικό της Οξφόρδης δεν το έχει. κάνετε λόγο για μια ψηφιακή πηγή που μπορεί και να μην ευσταθεί.πόσο έγκυρη μπορώ να τη θεωρήσω.εσείς το έχετε βρει σε κάποιο λεξικό ή σε κάποιο άλλο εγχειρίδιo;

Ανώνυμος είπε...

διερωτωμαι....το σχολικο βιβλιο γιατι δεν το αναφερει? γιατι δεν εχει πεσει ποτε!θεμα πανελλαδικων με αυτο το ερωτημα παρα μονο το 2001 το postero ως επιθετο?

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...