Πέμπτη, 30 Δεκεμβρίου 2010

Παραθετικά επιρρημάτων (Λατινικά)

Επιρρήματα που σχηματίζουν παραθετικά στη λατινική είναι προπάντων όσα παράγονται από επίθετα και ακόμη μερικά που έχουν τοπική ή χρονική σημασία.
     Η λατινική όπως και η ελληνική έχει τρεις βαθμούς και για τα παραθετικά των επιρρημάτων:  α) θετικό,   β) συγκριτικό,   γ) υπερθετικό.

Για να σχηματίσουμε τους βαθμούς ενός επιρρήματος που παράγεται από επίθετο 2ης κλίσης ενεργούμε ως εξής: από το επίθετο παίρνουμε τη γενική του ενικού του αρσενικού, αφαιρούμε την κατάληξη – i  και προσθέτουμε την κατάληξη e για το θετικό, την κατάληξη ius για το συγκριτικό και την κατάληξη issime για τον υπερθετικό, π.χ.

ΕΠΙΘΕΤΟ
                              ΕΠΙΡΡΗΜΑ
                 ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
clarus – a – um
(clar – i)
clar – e
clar - ius
clar – issime
longus – a – um
(long – i)
long – e
long – ius
long – issime








Για να σχηματίσουμε τους βαθμούς ενός επιρρήματος που παράγεται από επίθετο 3ης κλίσης ενεργούμε ως εξής: από το επίθετο παίρνουμε τη γενική του ενικού του αρσενικού, αφαιρούμε την κατάληξη – is  και προσθέτουμε την κατάληξη iter για το θετικό, την κατάληξη ius για το συγκριτικό και την κατάληξη issime για τον υπερθετικό, π.χ.

   ΕΠΙΘΕΤΟ    
                              ΕΠΙΡΡΗΜΑ
               ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
gravis – is – e
(grav – is)
grav – iter
grav - ius
grav – issime
brevis – is – e
(brev – is)
brev – iter
brev – ius
brev – issime







Διαφορετικός σχηματισμός παραθετικών
    
Τα έξι (6) επίθετα που λήγουν σε – ilis (facilis, dificillis, similis, dissimilis, humilis και gracilis και σχηματίζουν τον υπερθετικό βαθμό του επιθέτου με την κατάληξη – limus (- a  - um) στο θέμα τους, σχηματίζουν ανάλογα και τον υπερθετικό του επιρρήματος. Δηλαδή:
ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
facile
facilius 
facillime
difficiliter
dificilius
dificillime
similiter
similius
simillime
dissimiliter
dissimilius
dissimillime
humiliter
humilius
humillime
graciliter
gracilius
gracillime

Όσα επιρρήματα προέρχονται από επίθετα της 2ης ή της 3ης κλίσης που λήγουν σε – er σχηματίζουν τον υπερθετικό βαθμό του επιρρήματος – ανάλογα μ’ αυτόν του επιθέτου – σε – rime που προστίθεται στην ονομαστική του ενικού του αρσενικού, π.χ.


ΕΠΙΘΕΤΟ
ΕΠΙΡΡΗΜΑ
ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
β΄ κλιση
pulcher
pulchra
pulchrum

pulchre

pulchrius
pulcherrime
γ΄ κλιση
acer
acris
acre
acriter
acrius
acerrime

 Τα επίθετα που λήγουν σε – dicus, - volus, ficus (που έχουν δηλαδή ως δεύτερο συνθετικό τα ρήματα dico, volo, facio) σχηματίζουν τα παραθετικά των επιρρημάτων τους με τις καταλήξεις: θετ: - e   συγκρ: – entius και υπερθ: – entissime, δηλαδή:

ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
maledice
maledicentius
maledicentissime
mafnifice
magnificentius
magnificentissime

 Τα επίθετα που λήγουν σε – ens – entis,  - ans – antis, - ers – ertis σχηματίζουν τον συγκριτικό βαθμό με την κατάληξη – er, δηλαδή:

ΕΠΙΘΕΤΟ
                                 ΕΠΙΡΡΗΜΑ
ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
prudens
(prudent – is)
prudent – er
prudentius
prudentissime
amans
(amant – is)
amant – er
amantius
amantissime


Aνώμαλα παραθετικά
Ανωμαλία στο σχηματισμό του θετικού βαθμού του επιρρήματος παρουσιάζουν τα επίθετα bonusaum, facilisise, και durusaum. Δηλαδή:

ΕΠΙΘΕΤΟ
                              ΕΠΙΡΡΗΜΑ
ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
bonus – a – um
bene
melius
optime
facilis – is – e
facile
facilius
facillime
durus – a – um
dure κ΄ duriter
durius
durissime

Ανωμαλία στο σχηματισμό παρουσιάζουν επίσης και τα ακόλουθα επιρρήματα που δεν προέρχονται από επίθετα και σχηματίζουν τους τρεις βαθμούς ως εξής:

                                        ΕΠΙΡΡΗΜΑ
ΘΕΤΙΚΟΣ
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ
ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ
non multum  ή paulum multum
minus
minime
magnopere  ή  magno opere
magis
maxime
prope
propius
proxime
diu
diutius
diutissime
saepe
saepius
saepissime
post
posterius
postremo  κ΄ postremum
(prae)
prius
primum  κ΄  primo
satis
satius
     ---------
male
peius
pessime
multum
plus
plurimum
   -------
deterius
deterimme
   -------
ocius
ocissime
   -------
potius
potissimum
merito
  ------
meritissimo
nuper
  ------
nuperrime
secus
secius
  ------

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...